Turkije - bezienswaardig

Hier vindt u enkele van de belangrijkste bezienswaardigheden van Turkije.

Stedentrip Istanbul
Wie naar Istanbul reist, komt in aanraking met meer dan tweeduizend jaar geschiedenis en een verleden dat sterk tot de verbeelding spreekt. Meer dan 120 keizers en sultans regeerden hier en de meesten van hen bouwden naar hartelust om de stad verder te verfraaien. Wat te denken van de Hagia Sophia, de Byzantijnse basiliek die eeuwenlang het vaticaan van het oosten was. Op een steenworp afstand er vandaan ligt het Topkapi-paleis (dinsdags gesloten), de weelderige residentie van de sultan compleet met schatkamers en haremverblijven.

Toch zijn het niet louter de overblijfselen uit een ver en eerbiedwaardig verleden die van Istanbul, het vroegere Constantinopel, zo'n ongewoon fascinerende stad maken. Ondanks veertig aardbevingen, zestig branden en zesentwintig belegeringen is deze metropool nog even springlevend als in de dagen van de sultans. Vraag aan de Turken wat hun werkelijke liefde is en zij zullen zeggen dat zij trots zijn op hun hoofdstad Ankara, maar dat hun dromen gaan over deze miljoenenstad aan de Bosporus.

De reiziger die idyllische voorstellingen koestert van een serene, oosterse stad gaat een teleurstelling tegemoet, want Istanbul is chaos. Meer dan acht miljoen mensen, -dat is bijna de helft van de bevolking van Nederland- wonen en werken op een oppervlakte, die kleiner is dan de provincie Utrecht. Al deze mensen stromen dagelijks naar de stad om er hun (schamele) brood te verdienen en hun aantal groeit met de dag. Bij degenen die de eerste schok van verkeerschaos en lawaai te boven zijn gekomen, ontstaat al gauw de plezierige spanning van het observeren van deze bijenkorf van menselijke bedrijvigheid. Een bedrijvigheid die Istanbul altijd al vanaf het allereerste begin gekenmerkt heeft.

Via de Bosporus, de 32 kilometer lange zeestraat, die de Zwarte Zee met de Zee van Marmara verbindt, vonden goederen uit alle delen van de wereld hun weg naar de bazaars van Istanbul. Ook nu nog zijn specerijen, zijde en goud daar in grote hoeveelheden te vinden. Reeds duizenden jaren geleden ontmoetten Oriënt en Occident elkaar op deze plek. Die ontmoeting is traceerbaar in de geschiedenis, de kunst, de cultuur, maar ook in het leven van alledag. Als een gesluierde moeder met haar totaal westers geklede dochter over straat loopt, bijvoorbeeld. Dit is Istanbul, stad van tegenstellingen. Voor de Turk het begin van het westen, voor de Europeaan poort naar de Oriënt. Dat wordt nog eens onderstreept doordat het de enige stad ter wereld is, die zich uitspreidt over twee continenten.

De ligging aan de Bosporus geeft de stad een magnifieke setting. Neem zelf eens de boot en maak voor een luttel bedrag de overtocht van Europa naar Azië. Vanaf het water laat deze miljoenenstad zich misschien het beste waarderen. Het silhouet van Istanbul met zijn vele moskeeën en minaretten, brengt zelfs de meest nuchtere geesten in vervoering.

Ankara
In 1920 was Ankara nog een klein slaperig provinciestadje met 30.000 inwoners. Sindsdien heeft de plaats het ver geschopt als de trotse hoofdstad van Turkije met drie miljoen inwoners. Als zodanig is Ankara het bestuurlijke centrum van het land. De regeringsgebouwen zijn hier gevestigd met daar omheen de ambassades van vele buitenlandse mogendheden. Er zijn verschillende hogescholen en een universiteit en natuurlijk ontbreken de hoofdkantoren van vele grote maatschappijen en instellingen niet. Ankara is een stad van zakenmensen en diplomaten. Hoewel, steden met een Europees aura als Ankara spreken natuurlijk tot de verbeeldingskracht van de verarmde landbevolking. Die trekt hier in drommen naartoe op zoek naar het grote geluk, zodat zich om de stad enorme geçekondu's (sloppenwijken) uitstrekken.

De planologen hebben de oude burchtheuvel met daar omheen de Osmaanse stad gespaard. Daar lopen de kippen nog op het erf en vegen bejaarde vrouwtjes de stoep van hun houten huisjes. Een paar honderd meter verderop (hemelsbreed) rijzen de torenflats van luxueuze hotels als het Etap en Büyük Ankara omhoog, die in de opnamen voor Dynasty en Dallas niet zouden misstaan. Een vreemd samengaan van twee verschillende werelden en eigenlijk heel illustratief voor de identiteitscrisis waar de Turkse natie zich in lijkt te bevinden. Ankara, modern en vooruitstrevend, belichaamt eigenlijk alles van wat de Turkse droom is, terwijl de oude stad rond de citadel de wortels weerspiegelt van het traditionele leven waar Turkije niet van kan en mag loskomen.

De voornamelijk moderne metropool Ankara heeft de reiziger eigenlijk weinig te bieden. Desalniettemin kan de stad het comfortabele begin zijn voor een reis naar Cappadocië en verder oostwaarts. Bovendien zorgt het schitterende museum voor Anatolische beschavingen voor een goede introductie op wat er straks te zien is. Het mausoleum van Atatürk doet een beter begrip ontstaan voor de geest van de Turkse natie. Je hoeft je in Ankara dus niet te vervelen. 
 
Cappadocië
Cappadocië lijkt wel een sprookjesland vol elfenschoorstenen en puntmutshuizen, en tart iedere verbeelding. Miljoenen jaren geleden kwamen hier vulkanen tot uitbarsting, waarbij het terrein bedekt werd met een dikke laag as en lava. In de loop van de tijd veranderde dit in zacht tufgesteente in pasteltinten. Wind en regen maakten het af en 'beeldhouwden' de rotsen tot hun huidige bijzondere vormen. Een prachtig gebied om te wandelen, maar er is meer. Het christendom drong hier vroeg door en ook daar zijn vele sporen van zichtbaar. In de zachte tufsteenformaties werden kerkjes uitgehouwen die vervolgens werden beschilderd met fresco's. Onder de dreiging van Arabieren trok men zich terug in complete ondergrondse steden waar men het lang vol kon houden. Nog steeds zijn de ronde, platte stenen te zien waarmee de gangen werden afgesloten. Er zijn legio mogelijkheden. Je kunt bijvoorbeeld prachtig wandelen door de wadi’s (rivierdalen) en de openluchtmusea van Göreme en Zelve bezoeken. Tevens bestaat de mogelijkheid om te paard, per fiets of per scooter de omgeving te verkennen en langs de hoogtepunten in het gebied te trekken. Een bijzondere, maar wel prijzige, manier om Cappadocië te bekijken is vanuit een luchtballon, waarbij je boven de valleien en dorpjes zweeft en een goed overzicht krijgt van de uitgestrektheid en de schoonheid van het gebied. In de avond kun je bijkomen en je laten verwennen met een massage in een traditioneel badhuis, de hammam.

Pamukkale
Pamukkale betekent letterlijk ‘katoenkasteel’. Dit slaat niet alleen op het katoen die in de omgeving verbouwd wordt, maar verwijst vooral naar de witte kalkterrassen. Dit natuurwonder is ontstaan doordat warm bronwater al eeuwenlang kalk afzet langs de bergwand en zo bekkens vormt. Sinds kort is dit een officieel natuurmonument, maar ook de Romeinen beschouwden het gebied al als een attractie. Dol als zij waren op baden, bouwden zij er het kuuroord Hiërapolis. Er is ook een bronnenbad waarin een wel heel aparte duik genomen kan worden: op de bodem zie je de plavuizen en gebroken zuilen van de vroegere hoofdstraat liggen.

Efeze
Efeze was in de Romeinse tijd de grootste stad van Klein-Azië, met maar liefst 250.000 inwoners en een tempel gewijd aan Artemis die in het hele rijk beroemd was. In Efeze zie je over de marmeren straten uitgesleten karrensporen lopen waarin een vroege vorm van reclame gekrast staat: een vrouwenhoofd met daarnaast een voet geven de richting aan van het bordeel! De weg voert je automatisch door de best bewaarde stad van Klein-Azië, met een groots theater en de imposante gevel van de Celsusbibliotheek. Archeologische vondsten zijn ondergebracht in het museum van Selçuk. Topstukken zijn twee meer dan levensgrote beelden van de godin Artemis, de godin van de jacht die werd gekoppeld aan de lokale vruchtbaarheidsgodin. Selçuk kent ook een christelijke geschiedenis. Zo verbleef de apostel Paulus in Efeze van 55 tot 58. Na de dood van Jezus vestigde de apostel Johannes zich hier met Maria. Herinneringen daaraan vormen de Johannesbasiliek op zijn begraafplaats en het huisje van Maria, nu een bedevaartsplaats voor gelovigen en toeristen.

Oost-Turkije
De nomadentent is in Oost Turkije geen zeldzaamheid en overal in de wildernis liggen de overblijfselen van verloren gegane beschavingen. Zoals bijvoorbeeld de Nemrut-berg (2150 meter) met zijn mysterieuze godenbeelden of de spookstad Ani aan de grens met de voormalige Sovjet-Unie. De blauwgroene wateren van het Van-meer omringd door sneeuwbedekte bergtoppen en met grazende kuddes aan de oever, roepen herinneringen op aan Centraal-Azië, het eigenlijke geboorteland van de Turken. Wie de lijn Kars–Erzurum overschrijdt, komt in het gebied van de kleine Kaukasus of de Pontische Alpen. Een gebied dat nog nauwelijks bezocht wordt en in vele gidsen helaas geheel ontbreekt. De bergen zijn er met dichte wouden bedekt, met Balkan-achtige dorpjes in de dalen en lang vergeten basilieken verscholen in het struikgewas. De reis door Turkije zou je dan kunnen besluiten met een schitterende boottocht op de Zwarte Zee.

Kustgebieden
Niet alleen het binnenland van Turkije is een bezoekje waard, ook de kustgebieden zijn leuk om naar toe te gaan. Hieronder vertellen we meer over de belangrijkste kustplaatsen van Turkije.

Marmaris
In de jaren vijftig van de vorige eeuw is Marmaris waarschijnlijk een prachtige stad geweest. Een allesverwoestende aardbeving heeft in 1958 vrijwel de hele stad met de grond gelijk gemaakt. De mooie ligging aan een fjordachtige bocht omringd door steile, beboste heuvels tot aan de zee was het enige dat overbleef. Het schiereiland van Marmaris is nog relatief weinig ontdekt en biedt de mogelijkheid de drukte te ontlopen. De stad is voor veel mensen het startpunt van de 'blue voyage'. Een vakantie die veel mensen zouden willen hebben, met een jacht zeven dagen langs een ongerepte kust met eten vers uit zee en avonden onder de sterren.

Al in de Middeleeuwen bestond er een levindige handel met het tegenoverliggende eiland Rhodos. Uit die periode stamt het oude slot gebouwd door sultan Süleyman in 1522. Direct in de omgeving ligt de mehilzane, waar ruiters hun paarden verwisselden. Tegenwoordig zijn er souvenirwinkeltjes gevestigd. Verder is er in Marmaris zelf niet veel historisch te zien.

Het schiereiland van Marmaris is wel een bezoekje waard. Ga bijvoorbeeld eens naar Bozburun, een klein vissersplaatsje. Omdat er geen stranden zijn, zal er geen massatoerisme komen. Vanaf de rotsen kun je er echter wel goed zwemmen. In de havenstad Knidos, waar je zowel over de weg als per boot kunt komen, is het ook goed toeven. Hier tref je nog enkele historische ruïnes aan. Tegen de achtergrond van een azuurblauwe zee, is het een zeer spectaculair gezicht. De boottocht kost ruim zeven euro en is een bijzonder plezierig uitstapje.

Antalya
De moderne stad Antalya is te vergelijken met iedere andere moderne stad en laat in eerste instantie een kleurloze indruk achter. De oude stad ( kaleiçi ) is daarentegen prachtig met haar houten huizen en beklinkerde straatjes. In het stadspark dat er achter ligt kun je heerlijk flaneren. De oude haven is ook erg aantrekkelijk, ondanks de vercommercialisering van de laatste jaren. Het stadsbestuur vertelt met trots dat de restauratie ervan is beloond met de Golden Apple Award door de wereldfederatie van toeristische publicisten en journalisten. Het is tevens de drukste haven van de Middellandse-Zeekust.

Het archeologisch museum mag je beslist niet missen. Het heeft één van de beste collecties van het land op het Grieks-Romeins gebied. Alle stukken zijn uitstekend tentoongesteld. Bijna alle opgegraven (goden)beelden uit Perge zijn hier te vinden. Er is tevens een mooie collectie Romeinse sarcofagen. De vondsten van de Frygiërs zijn ook erg fraai. Het museum is geopend van negen tot zes en is op maandag gesloten.

Stranden
Iets verder dan het museum ligt het drukste strand, Konylaalti Plaji (zand en kiezel). Het Lara (zand)strand aan de andere kant van de stad is beter, maar ligt twaalf kilometer ten oosten van het centrum. Je kunt er gemakkelijk komen met de dolmus.

Alanya
Hoog op de rotsen, op een kleine kaap, ligt de oude Seltsjoekse stad Alanya. Aan weerszijden van deze rots ligt de lelijke moderne stad met de mooiste zandstranden van Turkije. De oude stad op de heuvel is, in tegenstelling tot de Side, gelukkig nog enigszins onberoerd gebleven. In de winter is de stad vanwege haar subtropische klimaat een populaire verblijfplaats.

Er loopt een asfaltweg naar de binnenste citadel, waardoor het mogelijk is met de eigen auto of met een taxi naar boven te rijden. Het is echter veel leuker om over verscholen paadjes naar boven en naar beneden te klimmen. Op die manier zie je wat van de oude huizen, overwoekerde vestigsmuren en vervallen kerkhofjes. De achthoekige Rode Toren (Kizil Kule) is in 1226 door sultan Keykûbad de Eerste gebouwd. Het is één van de best bewaarde overblijfselen van militaire Seltsjoekse architectuur.